Sinds februari 2023 geldt de Wet bescherming klokkenluiders. Organisaties met 50 medewerkers of meer zijn verplicht een duidelijke meldregeling te hebben. Ook zzp’ers, stagiairs, uitzendkrachten en sollicitanten vallen onder deze bescherming.
Wat betekent integriteit?
Integriteit gaat over doen wat klopt. Het gedrag van een medewerker of organisatie moet passen bij de geldende normen, waarden en regels – zowel intern als maatschappelijk. Integer werken betekent zorgvuldig, transparant en verantwoordelijk handelen.
Voorbeelden van integer gedrag zijn:
- Betrouwbaarheid: doen wat je belooft
- Handelen in lijn met wet- en regelgeving
- Rekening houden met het maatschappelijk belang
Een organisatie kan dit borgen via integriteitsbeleid: heldere normen, een gedragscode, trainingen en een veilige meldprocedure.
Wat is een misstand?
Een misstand is een situatie waarbij het maatschappelijk belang in het geding is. Bijvoorbeeld:
- Schending van wet- of regelgeving
- Gevaar voor volksgezondheid, veiligheid of milieu
- Fraude, omkoping of belangenverstrengeling
- Corruptie of onbehoorlijk handelen binnen de organisatie
Ook overtredingen van Europese regelgeving vallen hieronder.
Waarom melden mensen soms niet?
Veel medewerkers twijfelen:
- “Is dit wel ernstig genoeg?”
- “Wat gebeurt er met mijn melding, of met mij?”
- “Ben ik wel de juiste persoon om dit te melden?”
De Wet bescherming klokkenluiders biedt juist bescherming:
- De identiteit van de melder blijft geheim
- De melder mag niet benadeeld worden
- De werkgever moet bewijzen dat er géén benadeling is
- Extern melden is ook mogelijk (bijv. bij het Huis voor Klokkenluiders of toezichthouders)
Voorbeelden van integriteitsschendingen
Onregelmatigheden
Veiligheidsincidenten worden bewust niet gemeld of onjuist geregistreerd.
Overtreding van de gedragscode
Een manager doet seksistische uitspraken terwijl de organisatie inclusiviteit nastreeft.
Fraude
Privé-uitgaven declareren als zakelijke kosten.
Corruptie en omkoping
Opdrachten toewijzen aan bevriende bedrijven zonder transparantie.
Maatschappelijke misstand
Zorg weigeren vanwege kosten, terwijl dit tegen wettelijke richtlijnen ingaat.
Beleving is bepalend
Niet alleen feiten zijn belangrijk, ook hoe gedrag of beslissingen worden ervaren. Wat voor de één praktisch lijkt, kan voor een ander onveilig of onethisch zijn. Juist daarom is het belangrijk zaken bespreekbaar te maken, zodat er ruimte ontstaat voor zorgvuldigheid en herstel.
Mijn rol als extern vertrouwenspersoon
Ik ben er niet om te oordelen of onderzoek te doen, maar om een veilige ruimte te bieden. Bij mij kunnen medewerkers terecht met twijfels, vermoedens of signalen van integriteitsschendingen of misstanden. Ik bied:
✔️ Een vertrouwelijke gespreksruimte
✔️ Ondersteuning bij het structureren van een melding
✔️ Uitleg over rechten, plichten en mogelijke stappen
✔️ Begeleiding voor zowel melders als vermeend beschuldigden
✔️ Geanonimiseerde terugkoppeling van signalen aan de organisatie
✔️ Advies over beleid, meldregelingen en het versterken van een veilige cultuur
Bij spoedsituaties kan ik snel worden ingezet en waar nodig opschalen met collega’s uit het LVV-netwerk.
Wil je weten hoe een vertrouwenspersoon jouw organisatie kan versterken? Neem contact met mij op voor een vrijblijvend gesprek.
foto van www.pixabay.com